“ပတ္ဝန္းက်င္အေနနဲ႔ လိင္တူခ်စ္သူေတြကို လက္ခံပါလုိ႔ေတာ့ က်ေနာ္က မေျပာလုိဘူး။ သုိ႔ေသာ္ ဒီလူတစ္ ေယာက္အေပၚ လူကို လူလုိ႔သာ ျမင္ေပးဖုိ႔ပါ” ဆုိတဲ့ ကုိေနဦးလြင္နဲ႔ ေတြ႔ဆံုျခင္း
အခုအပတ္စဥ္ရဲ႕ In & Out က႑ေလးမွာေတာ့ PSI (Population Service Center) မွာ Project Manager အျဖစ္ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ၿပီး လိင္တူခ်စ္သူေတြရဲ႕ က်န္းမာေရးအတြက္ ေဆာင္႐ြက္ေနတဲ့ ကိုေနဦး လြင္နဲ႔ ေတြ႔ဆံုေမးျမန္ထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ကိုေနဦးလြင္ဟာ Myanmar LGBT Rights Network မွာလည္း ပါဝင္ၿပီး အဆင့္ျမင့္တာဝန္ေတြကို ထမ္းေဆာင္ေနသူတစ္ဦးလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ကုိေနဦးလြင္နဲ႔ ေတြ႔ဆံုရာမွာ သူ႔ရဲ႕ လုပ္ငန္းပုိင္းဆုိင္ရာ အေတြ႔အႀကံဳေတြအျပင္ လိင္တူခ်စ္သူတစ္ဦးအေနနဲ႔ မိသားစုထဲမွာ လက္ခံႏုိင္ခြင့္ရဖုိ႔ ႀကိဳးစားခဲ့တာေတြကိုပါ ေမးျမန္းထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ၄င္းအျပင္ ကုိေနဦးလြင္ဟာ ကာလာရိမ္းဘုိးမဂၢဇင္းမွာ အခါအားေလ်ာ္စြာ စာေပမ်ားကို ေရးသားလ်က္ ႐ွိသူလည္း ျဖစ္ပါတယ္။
PSI အေနနဲ႔ လိင္တူခ်စ္သူေတြအတြက္ ဘယ္လို အစီအစဥ္ေလးေတြကို ေဆာင္႐ြက္ေပးေနၿပီး ကုိေနဦးလြင္ ကေကာ ဒီမွာ ဘယ္လုိ တာဝန္မ်ိဳးေတြကို ထမ္းေဆာင္ေနပါသလဲခင္ဗ်ား။
ကုိေနဦးလြင္။ ။ PSI အေနနဲ႔ လက္႐ွိမွာေတာ့ Outreach ပုိင္းကို အဓိကသြားေနတာေပါ့ေနာ္။ က်ေနာ္တုိ႔ရဲ႕ ပညာေပး ဝန္ထမ္းေတြက အလွျပင္ဆုိင္ေတြ၊ နတ္ကေတာ္အိမ္ေတြ၊ လကၻက္ရည္ဆုိင္ေတြ၊ ဂိမ္းဆုိင္ေတြကို သြားၿပီးေတာ့ က်န္းမာေရးနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ သိသင့္သိထုိက္တဲ့ အေၾကာင္းေတြကုိ ပညာေပးရင္း PSI မွာ ေပးေနတဲ့ Service ေတြကိုပါ တပါတည္း ထည့္ေျပာေပးတယ္။ ေနာက္ အဲဒီလူေတြက က်ေနာ္တုိ႔႐ံုးကို ေရာက္လာတဲ့အခါမွာ ေတာ့ သူတုိ႔ေတြမွာ က်န္းမာေရးဆုိင္ရာ ျပႆနာေတြ႐ွိရင္လည္း ဆရာဝန္ေတြနဲ႔ ေတြ႔ဆံုေပးၿပီး သံုးလတႀကိမ္ ေသြးစစ္ဖုိ႔ လုပ္ေပးတာမ်ိဳးေတြ၊ တီဘီျဖစ္ေနတယ္လုိ႔ သံသယရွိတယ္ဆုိရင္ တီဘီစစ္ေပးတာမ်ိဳးေတြ အဲလုိမ်ိဳး ေတြကို ေဆာင္႐ြက္ ေပးပါတယ္။
ကုိေနဦးလြင္။ ။ ဒီမွာ က်ေနာ့္အေနနဲ႔ အဓိကလုပ္ေဆာင္ေပးေနရတာကေတာ့ Management ပုိင္းဆုိင္ရာ Overview ကို အကုန္လံုး လုပ္ေပးေနရတယ္။ ေနာက္ က်ေနာ္တုိ႔ ဝန္ထမ္းေတြရဲ႕ Target ေတြ ခ်တာတုိ႔မွာလည္း လုပ္ ေပးရပါတယ္။ Field ထဲမွာ တကယ္ လုပ္ေနတဲ့ သူေတြကေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ရဲ႕ ဝန္ထမ္းေတြေပါ့။ Peer ေတြက ေနၿပီးမွ လူေတြၾကားထဲဆင္း လိင္တူခ်စ္သူတုိ႔ဘာတုိ႔နဲ႔ ေတြ႔ၿပီး ပညာေပးတာေတြကို လုပ္တယ္။ အဲဒါေတြကိုမွ က်ေနာ္တုိ႔က ဘာေတြ ဘာေတြကိုေတာ့ အေျပာင္းအလဲျဖစ္လုိ႔ ဒီလုိ အစီအစဥ္ေတြကို ခ်ပါဆုိၿပီးမွ စီစဥ္ေပး တာေပါ့။
လိင္တူခ်စ္သူေတြအတြက္ ကြင္းဆင္းလုပ္ငန္းေတြကို ေဆာင္႐ြက္တဲ့အခါမွာ ဘယ္လုိမ်ိဳး အခက္အခဲေလးေတြ နဲ႔ ရင္ဆုိင္ရပါလဲ။
ကုိေနဦးလြင္။ ။ က်ေနာ္တုိ႔ေခၚတာကေတာ့ MSM ေပါ့ေနာ္။ အဲဒါကို သံုးမ်ိဳးခြဲထားတယ္။ အပုန္းရယ္၊ အပြင့္ရယ္၊ သူငယ္ရယ္ဆုိၿပီးေပါ့။ အဲဒီ သံုးအုပ္စုထဲမွာမွ အပြင့္က က်ေနာ္တုိ႔ ႐ွာရတာ လြယ္တယ္။ သူငယ္ဆုိရင္လည္း အပြင့္ေတြနဲ႔အတူတူ ပါတနာေတြျဖစ္ေနတဲ့အခါက်ေတာ့ ႐ွာရတာ နည္းနည္းေတာ့ လြယ္ပါေသးတယ္။ က်ေနာ္ တုိ႔ အဓိက႐ွာဖုိ႔ မလြယ္တဲ့အုပ္စုကေတာ့ က်န္တဲ့ အပုန္းအုပ္စုေပါ့။ အပုန္းအုပ္စုမွာ တခ်ိဳ႕ေတြက သူတုိ႔ကုိယ္ သူတုိ႔လည္း ဝန္မခံၾကတဲ့သူေတြ၊ အျပင္ကိုလည္း ထြက္မလာၾကတဲ့သူေတြေပါ့ေနာ္။ အဲလုိမ်ိဳး အုပ္စုက်ေတာ့ ႐ွာရတာ ခက္တယ္။ အဲလုိမ်ိဳးေလးေတြေတာ့ ႐ွိပါတယ္။
ႏုိင္ငံေတာ္အစုိးရနဲ႔ေကာ ဘယ္လုိမ်ိဳး ပူးေပါင္းေဆာင္႐ြက္မႈေလးေတြ ရွိပါသလဲဗ်ာ့။
ကုိေနဦးလြင္။ ။ က်ေနာ္တုိ႔ PSI ကေတာ့ လုပ္ငန္းေတြကို မလုပ္ေဆာင္ခင္ကတည္းက က်န္းမာေရးဝန္ႀကီးဌာနနဲ႔ နားလည္မႈ စာခြ်န္လႊာ ခ်ဳပ္ထားတယ္။ ေနာက္ က်ေနာ္တုိ႔က ဘယ္ၿမိဳ႕နယ္၊ ဘယ္ၿမိဳ႕နယ္ေတြမွာ လုပ္ပါမယ္ ဆုိတာကိုပါ စာတင္ထားတယ္ေပါ့။ စာတင္ထားၿပီးေတာ့ သူတုိ႔ေတြဆီကေန Approval ယူရတယ္ေပါ့။ အဲလုိ ခြင့္ျပဳခ်က္ေတြ ယူထားေတာ့ တကယ္လုိ႔ က်ေနာ္တို႔ဆီမွာ အခက္အခဲေလးေတြ႐ွိရင္လည္း သူတုိ႔ဆီမွာ NAP လုိ႔ေခၚတဲ့ National Aids Program (ခုခံအားက်ႏွင့္ ကာလသားေရာဂါ တုိက္ဖ်က္ေရးဌာန) ဆုိတာ ႐ွိပါတယ္။ အဲဒီကို သြားၿပီး အကူအညီ ေတာင္းလုိက္လုိ႔ရွိရင္ သူတုိ႔ေတြဖက္ကေန တတ္ႏုိင္သမွ် အကူအညီေတြ ေပးၾကပါ တယ္။
ကုိေနဦးလြင္က Myanmar LGBT Rights Network မွာလည္း Advisory Board မွာ အဖြဲ႔ဝင္အေနနဲ႔ ပါဝင္ ေဆာင္႐ြက္ေနတယ္ဆုိတာ သိရပါတယ္။ ပါဝင္ျဖစ္ခဲ့တာေလးကိုလည္း ေျပာျပပါဦး။
ကုိေနဦးလြင္။ ။ Myanmar LGBT Rights Network က လုပ္ေနတဲ့ အလုပ္နဲ႔ က်ေနာ္တုိ႔ PSI က လုပ္ေနတဲ့ အလုပ္က နည္းနည္းေတာ့ ကြဲတယ္ေပါ့ေနာ္။ က်ေနာ္တုိ႔ ဒီဖက္မွာက က်န္းမာေရးကို ေဇာင္းေပးၿပီးေတာ့ လုပ္တယ္။ ဟုိဖက္ (Myanmar LGBT Rights Network) ကက်ေတာ့ အခြင့္အေရးပုိင္းဆုိင္ရာကို အဓိကေဇာင္းေပးၿပီး လုပ္တဲ့အခါက်ေတာ့ က်ေနာ္က ႏွစ္ဖက္စလံုးမွာ လုပ္လုိက္ျခင္းအားျဖင့္ တဖက္မွာ က်န္းမာေရး အသိပညာ ေပးမႈကို လုပ္ကုိင္ရင္း အျခားတဖက္ကေနၿပီးလည္း လိင္တူခ်စ္သူေတြရဲ႕ အခြင့္အေရးကို ျမွင့္တင္ေပးရာ ေရာက္သြားတယ္ေပါ့ေနာ္။
Myanmar LGBT Rights Network ရဲ႕ ေ႐ွ႕အလားအလာေတြနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ ဘယ္လုိမ်ိဳး သံုးသပ္ထားတာ ရွိလဲ။
ကုိေနဦးလြင္။ ။ ျမန္မာျပည္မွာ အခုလက္႐ွိ႐ွိေနတဲ့ ကြန္ယက္အဖြဲ႔အစည္းေတြက က်န္းမာေရးနဲ႔ ပတ္သက္တာေတြပဲ မ်ားေနတယ္။ Rights (အခြင့္အေရး)နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ကြန္ယက္အဖြဲ႔အစည္းေတြဆုိတာက မ႐ွိေသးဘူး။ မ႐ွိ ေသးတဲ့အခါက်ေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ ဒီ Myanmar LGBT Rights Network က ပထမဦးဆံုး ထြက္လာတဲ့ ကြန္ ယက္အဖြဲ႔ေပါ့ေနာ္။ က်န္းမာေရးက မလုိဘူး မဟုတ္ဘူး။ လုိတယ္။ ဒါေပမယ့္ အခုအခ်ိန္မွာ အခြင့္အေရးပုိင္း ဆုိင္ရာမွာ ပုိၿပီးေတာ့ လုိအပ္တယ္လုိ႔ ထင္တယ္။
ဘာျဖစ္လုိ႔လဲဆုိေတာ့ က်န္းမာေရးသည္ အခြင့္အေရးရဲ႕ တစိတ္တပုိင္းျဖစ္ေနတယ္ ဆုိေတာ့ေလ။ ဆုိေတာ့ Myanmar LGBT Rights Network ရဲ႕ လက္႐ွိ လုပ္ေဆာင္ ေနတဲ့ အေနအထားေတြအေပၚမွာ သံုးသပ္ရရင္ ေကာင္းပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ က်ေနာ္တုိ႔ ဒီထက္ပုိၿပီး နည္းနည္း ေလး အားစုိက္ဖုိ႔ေတာ့ လုိေသးတယ္လုိ႔ ထင္တယ္ေပါ့။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ အခုလုပ္ေနတာထက္ကုိ ပုိၿပီးေတာ့ တက္တက္ႂကြႂကြနဲ႔ လုပ္လုိ႔ရႏုိင္ေသးတဲ့ အေျခအေနမ်ိဳးေတြ ႐ွိေနေသးတယ္လုိ႔လည္း ထင္တယ္။ အလား အလာအေနနဲ႔ ေျပာရမယ္ဆုိရင္ေတာ့ အရမ္းေကာင္းတဲ့ အေျခအေနမ်ိဳးမွာ ႐ွိေနပါတယ္။ ဘာျဖစ္လုိ႔လဲဆုိေတာ့ ေနာက္ပုိင္းမွာ လိင္တူခ်စ္သူေတြအတြက္ အခြင့္အေရးေတြ ေတာင္းလာတာမ်ိဳးေတြ ႐ွိလာေတာ့မယ္။ ဥပမာ- ၃၇၇ ပုဒ္မကို ဖ်က္ေပးဖုိ႔ ေတာင္းဆုိတာမ်ိဳး၊ က်ား၊ မ၊ လိင္စိတ္ခံယူမႈ စသည္မေ႐ြး ခြဲျခားဆက္ဆံမႈ တုိက္ဖ်က္ ေရး ဥပေဒေတြ ေတာင္းဆုိလာတာမ်ိဳးေတြေပါ့။ အဲဒီအခါမွာ က်ေနာ္တုိ႔အေနနဲ႔ တစ္စုတစ္စည္းတည္း ျဖစ္ေနရ မယ္၊ Plan ေတြ ခ်ထားရမယ္ေပါ့ေနာ္။
လိင္တူခ်စ္သူေတြက ပင္ကုိယ္အခံအားျဖင့္ အခ်င္းခ်င္းၾကားမွာ ဝုန္းေလ့၊ ေခ်ေလ့႐ွိၾကတာ ယဥ္ေက်းမႈတခုလုိ႔ ျဖစ္ေနတယ္လုိ႔ ဆုိတယ္။ အဲေတာ့ လိင္တူခ်စ္သူေတြ အခ်င္းခ်င္းၾကားမွာ ပူးေပါင္းပါဝင္ေဆာင္႐ြက္မႈေတြ အား ေကာင္းလာေအာင္ ဘယ္လုိမ်ိဳးေတြ လုပ္ေဆာင္ေပးဖုိ႔ လုိပါသလဲ။
ကုိေနဦးလြင္။ ။ က်ေနာ္တုိ႔ ကြန္ယက္အေနနဲ႔ လိင္တူခ်စ္သူေတြနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အထိမ္းအမွတ္ အခမ္းအနားပြဲေတြကို လုပ္ေဆာင္ေလ့ ႐ွိပါတယ္။ ဥပမာ- ႏုိဝင္ဘာလ ၂၀ ရက္ေန႔မွာ က်ေရာက္တဲ့ TDoR လုိ႔ အခမ္းအနားမ်ိဳး၊ ေမ လ ၁၇ ရက္ေန႔မွာ က်ေရာက္တဲ့ IDAHO အခမ္းအနားမ်ိဳးေတြေပါ့။ အဲဒီလုိ အခမ္းအနားမ်ိဳးေတြမွာ က်ေနာ္တုိ႔ လိင္တူခ်စ္သူေတြ အကုန္လံုး ေတြ႔ဆံုႏုိင္တယ္။ အဲဒီလုိ ေတြ႔ၾကဆံုၾကဖုိ႔ အေျခအေနေတြ ျဖစ္လာတာကေန အခ်င္းခ်င္းၾကားက ဝုန္းတာေခ်တာေတြဟာ အကန္႔အသတ္အားျဖင့္ ေလ်ာ့သြားမယ္လုိ႔လည္း ထင္ပါတယ္။ ေနာက္ၿပီး လိင္တူခ်စ္သူေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ထုတ္ေဝေနတဲ့ စာေစာင္ေတြ၊ မဂၢဇင္းေတြဟာ ေအာက္ေျခ လူ တန္းစားေတြအထိ ေရာက္ႏုိင္တဲ့ အခါက်ေတာ့ အဲဒီစာအုပ္ စာေစာင္ေတြကတဆင့္ အေကာင္းဖက္ကို ေရာက္ ႏုိင္တဲ့ Message ေတြကို ေပးျခင္းအားျဖင့္ ဝုန္းတာ ေခ်တာေတြဟာ တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ ေလ်ာ့သြားမယ္လုိ႔ေတာ့ က်ေနာ္ ထင္ပါတယ္။
ျမန္မာျပည္မွာ လိင္တူခ်စ္သူေတြအျပင္ေပါ့ေနာ္၊ တျခားေနာက္ခံနဲ႔ အဖြဲ႔အစည္းေတြလည္း ကြန္ယက္ေတြ ဖြဲ႔ၿပီး လုပ္ငန္းေတြကို လုပ္ၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ကြန္ယက္အဖြဲ႔ အေတာ္မ်ားမ်ားဟာ ေနာက္ပုိင္းမွာ အဖ်ား႐ႈးသြား ၾကေလ့ ႐ွိၾကတယ္။ အဲဒီအေပၚမွာ သင္ခန္းစာယူၿပီး ျမန္မာ့လိင္တူခ်စ္သူမ်ား အခြင့္အေရးဆုိင္ရာ ကြန္ယက္ အဖြဲ႔ကိုေကာ ဘယ္လုိ ျမင္ပါသလဲ။
ကုိေနဦးလြင္။ ။ ဟုတ္ပါတယ္။ အခုအခ်ိန္မွာ Myanmar LGBT Rights Network ဟာ စုဖြဲ႔မႈပံုစံေတြမွာ အားေကာင္းတဲ့ အေျခအေနမ်ိဳးမွာ ႐ွိလာေနပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အားေကာင္းေနေပမယ့္ လုပ္ငန္းပုိင္းဆုိင္ရာေတြမွာ က်ေနာ္တုိ႔ အေနနဲ႔ ေသေသခ်ာခ်ာ မလုပ္ႏုိင္ေသးတာမ်ိဳးေတြ ႐ွိေနတယ္။ ဆုိေတာ့ အလုပ္ေတြကို ေသေသခ်ာခ်ာ မလုပ္ ႏုိင္ဘူး ဆုိရင္ ေနာက္ပုိင္းမွာ တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ ျပန္လည္ အားေလ်ာ့သြားမွာကို စုိးရိမ္မိတယ္ေပါ့။ က်ေနာ္ျမင္တာ ေနာက္တခုကေတာ့ တစ္ခ်ိဳ႕ကြန္ယက္ေတြမွာ အခ်င္းခ်င္းၾကား အျပန္အလွန္ညွိႏႈိင္းတာမ်ိဳးေတြ အားနည္းတာ က ေန ေနာက္ပုိင္းမွာ အဖ်ား႐ႈးသြားၾကတယ္။ အဲေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ Myanmar LGBT Rights Network ကို ပုိမုိ အားေကာင္းေစဖုိ႔အတြက္ဆုိရင္ တေယာက္နဲ႔တေယာက္ၾကားမွာ အျပန္အလွန္ ညွိႏႈိင္းမႈေတြကုိ ပုိမုိအား ေကာင္း ႐ွင္သန္ေနေအာင္ လုပ္ေဆာင္သင့္တယ္လုိ႔ ျမင္ပါတယ္။ ေနာက္ၿပီး က်ေနာ္တုိ႔မွာ လုပ္စရာ အလုပ္ ေတြက အမ်ားႀကီး ႐ွိေနေသးတယ္။ အဲဒါကို အာ႐ံုစုိက္ၿပီး အဲဒီအလုပ္ေတြမွာ အားလံုးက တက္တက္ႂကြႂကြနဲ႔ ပုိမုိပူးေပါင္းပါဝင္ၿပီး လုပ္ေဆာင္ၾကဖုိ႔လည္း လိုပါတယ္။
ဘယ္အရြယ္ေလာက္ကတည္းက စၿပီး လိင္တူခ်စ္သူတဦးအျဖစ္ ကုိယ့္ကိုယ္ကို စတင္သိ႐ွိ လက္ခံခဲ့ပါသလဲ။
ကုိေနဦးလြင္။ ။ က်ေနာ္ကေတာ့ အသက္ ၂၂ ဒါမွမဟုတ္ ၂၃ ေလာက္မွာ မိန္းကေလးေတြဟာ ကုိယ့္အတြက္ ေ႐ြးခ်ယ္ စရာ မဟုတ္ဘူးဆုိတာကို ကုိယ့္ကိုယ္ကို စၿပီး သိလာခဲ့တာေပါ့ေနာ္။
ကုိယ္က မိန္းကေလးကို စိတ္ဝင္စားတဲ့သူ တေယာက္ မဟုတ္ဘူးဆုိတာကို ကုိယ့္မိသားစုကို ဘယ္လုိ အသိ ေပးခဲ့တာလဲ။
ကုိေနဦးလြင္။ ။ ေထြေထြထူးထူး အသိေပးခဲ့တာေတာ့ မ႐ွိခဲ့ပါဘူး။ က်ေနာ္က ေပးသိလုိက္လုိ႔ မဟုတ္ပဲ တရက္မွာ က်ေနာ့္အေမက သိသြားခဲ့တယ္။ ဘယ္လုိ သိသြားခ့ဲလဲဆုိေတာ့ အေမက က်ေနာ့္အခန္းထဲကုိ ဝင္လာေတာ့ က်ေနာ့္အခန္းထဲမွာ ထားထားတဲ့ တခ်ိဳ႕ပစၥည္းေတြ၊ ပုိစတာေတြကို ေတြ႔သြားခဲ့တာေပါ့ေနာ္။ အဲဒီလုိ ပစၥည္း ေတြ၊ ပုိစတာေတြကို ေတြ႔သြားတဲ့အခ်ိန္မွာ ေမးတာေပါ့။ အဲလုိ ေမးတဲ့အခ်ိန္မွာ က်ေနာ္လည္း ကြယ္ဝွက္မထား ခ်င္ေတာ့တာနဲ႔ အခြင့္သာတယ္ဆုိၿပီး က်ေနာ္က ေဂးတေယာက္ပါဆုိတာကို ေမေမ့ကို ေျပာျပလုိက္တာေပါ့။ အဲဒီအခ်ိန္ကစၿပီး ေမေမက စသိသြားတာတယ္။ ဆုိေတာ့ ကိုယ့္ကိုယ္ကို စသိခဲ့တဲ့အခ်ိန္ကစၿပီး ေမေမ့ကို ေျပာ ျပလုိက္တဲ့ အခ်ိန္အထိ ၾကားထဲမွာ ႏွစ္ႏွစ္ေလာက္ေတာ့ ၾကာေသးတယ္။
ကုိယ့္ကို ေဂးတေယာက္အျဖစ္ သိသြားခဲ့တဲ့ေနာက္ မိသားစုရဲ႕ တံု႔ျပန္မႈေတြကေကာ ဘယ္လုိ ႐ွိခဲ့ပါသလဲ။
ကုိေနဦးလြင္။ ။ တံု႔ျပန္မႈကေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ ျမန္မာျပည္အေနအထားအရ မႀကိဳက္ၾကဘူးေပါ့။ က်ေနာ္တုိ႔ ျမန္မာျပည္ အေနအထားအရ ဘယ္မိဘကမွ ကုိယ့္သားသမီး ေဂးျဖစ္တာကို လက္ခံႏုိင္တယ္လုိ႔ မ႐ွိပါဘူး။ ေမေမဆုိလုိ႔႐ွိ ရင္ ေတာ္ေတာ္ေလးကို ခါးခါးသီးသီး ျဖစ္ခဲ့တာေပါ့။ ဒါဟာ ဘယ္လုိမွ မျဖစ္ႏုိင္ဘူး၊ က်ေနာ့္ကို ဒီလုိမ်ိဳး မျဖစ္ေစ ရဘူး ဆုိၿပီးေတာ့မွ အတင္းမရမကနဲ႔ ေမေမက ႀကိဳးစားခဲ့တယ္။ ႀကိဳးစားခဲ့တယ္ဆုိတ့ဲေနရာမွာ က်ေနာ့္ကို မိန္း မ ေပးစားတာတုိ႔၊ ဆရာဝန္နဲ႔ ျပခုိင္းတာတုိ႔ အဲလုိမ်ိဳးေတြနဲ႔ ေမေမက လုပ္ခဲ့တယ္။ အဲဒါေတြ မလုပ္ပဲ က်ေနာ့္က ေမေမ့ကို ေသေသခ်ာခ်ာ ေျပာျပတယ္။ ေနာက္ေတာ့ တကယ္ကုိ ဘယ္လုိမွ ေျပာင္းလဲမရေတာ့ဘူးဆိုတာကို သိသြားတဲ့ အခ်ိန္မွာ ေမေမက က်ေနာ့္ကို စကားမေျပာေတာ့ဘူး။ စကားမေျပာတာေတာင္မွ ေတာ္ေတာ္ ၾကာ တယ္။ ေျခာက္လနီးပါးေလာက္ေတာင္မွ ၾကာမယ္လုိ႔ ထင္တယ္။ က်ေနာ့္ အမေတြကလည္း အေမ မေျပာေတာ့ ခပ္တန္းတန္း ျဖစ္သြားတာေပါ့ေနာ္။ အဲဒီအခ်ိန္ကေတာ့ ေတာ္ေတာ္ကို အထီးက်န္ခဲ့တယ္လုိ႔ ထင္ပါတယ္။ အဲဒီတုန္းက တေယာက္တည္းပဲ။ ကုိယ့္မွာ ဘယ္သူမွ စကားေျပာမယ့္ အေဖာ္လည္း မ႐ွိခဲ့ဘူး။ အေပါင္းအသင္း ကလည္း သိပ္မ႐ွိေသးတဲ့ အခ်ိန္ဆုိေတာ့။ ကုိယ့္မွာ႐ွိတဲ့ တျခားသူငယ္ခ်င္းေတြကိုလည္း သြားမေျပာရဲေသးတဲ့ အခ်ိန္ေပါ့ေနာ္။ ေတာ္ေတာ္ေတာ့ ခက္ခဲတဲ့ အခ်ိန္ကာလတခုေပါ့ေနာ္။ ဒါေပမယ့္လည္း ေနာက္ပုိင္းမွာေတာ့ ဘယ္လုိမွ ေျပာင္းလဲလုိ႔ မရဘူးဆုိတာကို ေမေမက သိလာတဲ့အခ်ိန္က်ေတာ့ အႏၱရာယ္မျဖစ္ေအာင္ ေန၊ လူေတြနဲ႔ အဆင္ေျပေအာင္၊ လူေတြကို မထိခုိက္ေအာင္ေန ဆုိၿပီး အဲဒါကိုပဲ အေမက အဓိကမွာတယ္။ ၿပီးေတာ့ လူေတြ အျမင္ကတ္ေအာင္ မေနနဲ႔၊ လူေတြရဲ႕ ႏွိမ္စရာျဖစ္မယ့္ အေနအထားထိ ေရာက္ေအာင္ မေနနဲ႔ဆုိၿပီး လည္း မွာတယ္။ ဆုိေတာ့ သူလက္ခံႏုိင္ဖုိ႔အထိေတာ့ ေတာ္ေတာ္ေလးေတာ့ ၾကာတာေပါ့။ ဒါေပမယ့္လည္း အနည္းနဲ႔အမ်ားေတာ့ အခ်ိန္အတုိင္းအတာတခုထိေတာ့ ေစာင့္ခဲ့ရတာေပါ့ေနာ္။
ကုိယ့္ကို လက္ခံလာဖုိ႔ Plan ေတြ ဘာေတြခ်ၿပီး လုပ္ခဲ့တာမ်ိဳးေကာ ႐ွိခဲ့ေသးလားဗ်ာ့။
ကုိေနဦးလြင္။ ။ (ရယ္လ်က္)….. အဲလုိေတာ့ မရွိခဲ့ဘူးဗ်ာ့။ ဒါေပမယ့္ ေမေမ့ကုိေတာ့ တတ္ႏုိင္သမွ် ေျပာျပတာေပါ့ ေနာ္။ သူ မေခၚဘူးဆုိရင္လည္း ကုိယ္ကပဲ စကားေလးဘာေလး ေျပာတယ္။ သြားၿပီးေတာ့ လုပ္ေပးစရာ ႐ွိတာ ေတြကိုလည္း လုပ္ေပးတယ္။ အဲလုိမ်ိဳးေလးေတြေတာ့ ႐ွိခဲ့တာေပါ့။ ဒါေပမယ့္ ေထြေထြထူးထူး Plan ႀကီးေတြ ခ်ၿပီး ကုိယ့္ကုိ လက္ခံလာေအာင္ လုပ္ခဲ့တာေတာ့ မ႐ွိခဲ့ဘူး။ အိမ္အလုပ္႐ွိရင္လည္း အိမ္အလုပ္၊ အဲဒီတုန္းက က်ေနာ္က သင္တန္းေတြ တက္ေနတယ္ဆုိေတာ့ သင္တန္း ပံုမွန္တက္တာမ်ိဳးေတြ အဲဒီလုိမ်ိဳး က်ေနာ့္ဖက္က လုပ္စရာရွိတဲ့ အလုပ္ေတြကို မပ်က္မကြက္ လုပ္ရင္းကေန က်ေနာ့္အေပၚ နားလည္လာတယ္လုိ႔ ထင္ပါတယ္။
ကုိယ့္ရဲ႕ ေဆြမ်ိဳးေတြ၊ သူငယ္ခ်င္းေတြကေကာ ဘယ္လုိမ်ိဳး ကုိယ့္ကို တံု႔ျပန္မႈေတြ ႐ွိခဲ့လဲ။
ကုိေနဦးလြင္။ ။ က်ေနာ့္ ေဆြမ်ိဳးေတြကေတာ့ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက မသိၾကေသးဘူး။ ဒါေပမယ့္ သူငယ္ခ်င္းေတြက ေတာ့ အကုန္လံုးပဲလုိ႔ ဆုိၾကပါစုိ႔။ သိၾကပါတယ္။ ဒါႀကီးက ကြယ္ဝွက္ထားစရာ ကိစၥမဟုတ္ဘူးလုိ႔ပဲ က်ေနာ္ ထင္တယ္။ မေျပာမိေသးတာေတြ ႐ွိရင္လည္း စကားမစပ္လုိ႔ မေျပာမိေသးတာပဲ ႐ွိပါတယ္။ စစခ်င္းေတာ့ သူ တုိ႔ေတြ အံ့ဩသြားၾကတယ္။ ေနာက္ေတာ့ တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ သူတုိ႔ လက္ခံလာၾကပါတယ္။ က်ေနာ္တုိ႔ေတြၾကား ထဲမွာ အတားအဆီးဆုိတာ မရွိေတာ့ဘူး။ အဲဒါေတြအတြက္ အခ်ိန္အတုိင္းအတာ တခုထိေတာ့ ယူရမယ္ဗ်။
လိင္တူခ်စ္သူတေယာက္အေနနဲ႔ ကိုယ့္ရဲ႕လိင္စိတ္ခံယူမႈအမွန္ကို အမွန္အတုိင္း၊ ဂုဏ္သိကၡာအျပည့္၊ သတၱိ႐ွိ႐ွိ နဲ႔ လက္ခံႏုိင္ဖို႔ဆုိတာ ဘယ္ေလာက္ အတုိင္းအတာအထိ အေရးႀကီးတယ္လုိ႔ ယူဆပါသလဲခင္ဗ်ား။
ကုိေနဦးလြင္။ ။ လူတစ္ေယာက္က ကုိယ့္ကုိယ္ကိုေတာင္ လက္မခံႏုိင္ဘူးဆုိရင္ တစ္ျခားသူေတြကို လက္ခံဖုိ႔ဆုိတာ ေတာ္ေတာ္ေလးေတာ့ ခက္ခဲသြားၿပီေပါ့။ ကုိယ့္ကိုယ္ကုိေတာင္မွ ဂရုမစုိက္တဲ့သူဟာ တစ္ျခားသူေတြကိုလည္း ဂ႐ုစုိက္တတ္မွာ မဟုတ္ဘူး။ က်ေနာ္ကေတာ့ ဒီအခ်က္ကို ဂ႐ုစုိက္တယ္ေပါ့ေနာ္။ ဆုိေတာ့ ကုိယ့္ကိုယ္ကို ဂ႐ုစုိက္ဖုိ႔သည္ ကုိယ့္ကိုယ္ကို သိဖုိ႔၊ လက္ခံဖုိ႔ပါပဲ။ ဒါေၾကာင့္ ကုိယ့္ကုိယ္ကုိ သိဖုိ႔ လက္ခံဖုိ႔အဆုိတာ အရင္ အေရးႀကီးပါတယ္။ ကုိယ္ ေဂးတေယာက္ပါ ဆုိတာကို ကုိယ့္ကုိယ္ကုိ သိတယ္၊ လက္ခံတယ္ဆုိရင္ ဘယ္လုိ ေနထုိင္ရမယ္၊ ဘယ္လုိျပဳမူရမလဲဆုိတာကို ေနာက္ပုိင္းမွာ ကုိယ့္ကုိယ္ကို ဂ႐ုစုိက္တတ္လာမွာေပါ့။ အဲလုိမ်ိဳး ဂ႐ုစုိက္တတ္လာျခင္းအားျဖင့္ ပတ္ဝန္းက်င္မွာလည္း က်ေနာ္တုိ႔အေနနဲ႔ အဆင္ေျပစြာနဲ႔ ေနထုိင္ႏုိင္မယ္ေပါ့ ေနာ္။ က်န္းမာေရးအပုိင္းက ၾကည့္မယ္ဆုိရင္လည္း ကုိယ့္ကိုယ္ကို ဂ႐ုစုိက္ျခင္းအားျဖင့္ က်ေနာ္တုိ႔ လိင္တူခ်စ္ သူေတြၾကားထဲမွာ ျဖစ္ေနတဲ့ HIV/ AIDS ေရာဂါ ကူးစက္မႈႏႈန္းဟာလည္း က်ဆင္းလာႏုိင္မွာေပါ့ေနာ္။
လိင္တူခ်စ္သူတစ္ေယာက္အေနနဲ႔ သူ႔ရဲ႕ အနာဂတ္ဘဝအတြက္ ကုိယ့္ရဲ႕ မိသားစု ေဆြမ်ိဳးအသုိင္းအဝုိင္းဆီက ေန နားလည္လက္ခံေပးႏုိင္မႈ ရ႐ွိဖုိ႔ဆုိတာ ဘယ္ေလာက္အထိ အေရးႀကီးတယ္လုိ႔ ယူဆပါသလဲ ခင္ဗ်ား။
ကုိေနဦးလြင္။ ။ လူတစ္ေယာက္ဟာ သူ႔ပတ္ဝန္းက်င္က သူ႔ကုိ လက္မခံႏုိင္ေတာ့ဘူးဆုိရင္ သူဟာ တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ လူ႔ပတ္ဝန္းက်င္ရဲ႕ အျပင္ဖက္ကို ေရာက္သြားမယ္ေပါ့ေနာ္။ အဲဒီအခါက်ေတာ့ ေနာက္ပုိင္း ဘာျဖစ္လာမလဲဆုိ ေတာ့ သူ အထီးက်န္ဆန္လာမယ္။ အထီးက်န္ဆန္လာၿပီးရင္ သူ႔စိတ္ထဲ႐ွိတာေတြကို ကို မစဥ္းစားပဲ ေလွ်ာက္ လုပ္ေတာ့မယ္။ ေလာကႀကီးကို အရြဲ႕တုိက္မယ္။ က်န္းမာေရးမွာဆုိရင္လည္း ကြန္ဒံုး မသံုးတာမ်ိဳးေပါ့။ ဆုိေတာ့ အဲလုိမ်ိဳး လူေတြ မ်ားလာၿပီဆုိရင္ က်ေနာ္တုိ႔ ပတ္ဝန္းက်င္အေနအထားဟာ ပုိၿပီးေတာ့ ထိန္းခ်ဳပ္ရတာ နည္း နည္း ခက္သြားလိမ့္မယ္ေပါ့ေနာ္။ ပတ္ဝန္းက်င္အေနနဲ႔ လိင္တူခ်စ္သူေတြကို လက္ခံပါလုိ႔ေတာ့ က်ေနာ္က မေျပာလုိဘူး။ သုိ႔ေသာ္ ဒီလူတစ္ေယာက္အေပၚ လူကို လူလုိသာ ျမင္ေပးဖုိ႔ပါ။
မိဘေတြ၊ ေဆြမ်ိဳးေတြအေနနဲ႔ ကုိယ့္ရင္ေသြးရဲ႕ လိင္စိတ္ခံယူမႈ ကြဲျပားတာကို ဘာျဖစ္လုိ႔ လက္မခံႏုိင္တာလဲ လုိ႔ ယူဆပါသလဲ။
ကုိေနဦးလြင္။ ။ ေဂးျဖစ္တာ မေကာင္းဘူး၊ အရင္ဘဝက သူမ်ားသားမယားကို ဖ်က္ဆီးခဲ့လုိ႔ ဒီဘဝမွာ ဝဋ္ေႂကြးအေနနဲ႔ ခံစားေနရတာ ျဖစ္တယ္လုိ႔ ဘာသာေရးအရ အဆံုးအမေတြေၾကာင့္ ျဖစ္မယ္လုိ႔ ယူဆပါတယ္။ အဲဒီအယူအဆ ေတြက မိဘေတြအေနနဲ႔ သူတုိ႔ကေလးေတြကို လမ္းညႊန္ဆံုးမတဲ့ေနရာမွာ လမ္းမွားကို ေရာက္ေစတယ္လုိ႔ ျမင္ ပါတယ္။ က်ေနာ္တုိ႔ အယူအဆအရေတာ့ ဒါဟာ မမွန္ဘူးလုိ႔ ဆုိခ်င္ပါတယ္။ ေနာက္တစ္ခု က်ေနာ္တုိ႔ ျမန္မာ ျပည္မွာက သားေယာက္်ားေလးဆုိရင္ ျမင့္ျမတ္တယ္လုိ႔ ယူဆထားေတာ့ ေဂးျဖစ္သြားၿပီ ဆုိလုိက္လုိ႔႐ွိရင္ မိန္းမ ျဖစ္သြားၿပီလုိ႔ သူတုိ႔က တသမတ္တည္း ယူဆလုိက္ၾကတာ။ အေျခာက္တဲ့၊ ေဂးတဲ့ဆုိရင္ လူေတြက မိန္းမပံုေတြ ကုိပဲ ျမင္ေနတတ္ၾကတာ။ အမွန္တကယ္ကေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ ေဂးျဖစ္တယ္ဆုိတာ မိန္းမစိတ္ ေပါက္တာ မဟုတ္ဘူး။ ဒါေပမယ့္ တျခား လိင္ကြဲတစ္ေယာက္ကို စိတ္မဝင္စားပဲ ကုိယ္နဲ႔ လိင္တူတစ္ေယာက္ကို စိတ္ဝင္ စားတဲ့ သေဘာမ်ိဳး။ အဲလုိ အယူအဆပုိင္းမွာ ကြဲျပားေနလုိ႔၊ နားလည္မႈလြဲေနလုိ႔ မိဘေတြအေနနဲ႔ သားသမီး ေတြကို ဆံုးမတဲ့ေနရာမွာ လမ္းလြဲေနတယ္လုိ႔ က်ေနာ္ ထင္ပါတယ္။
သာယာၿငိမ္းခ်မ္းတဲ့ မိသားစုဘဝ (Harmony and Peace in Family) ျဖစ္ေအာင္ ဘယ္လုိ လုပ္သင့္တယ္ ဆုိတာကုိလည္း ေျပာျပပါဦး။ သိတဲ့အတုိင္းပဲေလ။ သူငယ္ခ်င္းပဲ ေရြးေပါင္းလုိ႔ ရတယ္။ မိသားစုဆုိတာက ေ႐ြးခ်ယ္လုိ႔မွ မရတာကိုး…။
ကုိေနဦးလြင္။ ။ အတိုခ်ဳပ္ေျပာရမယ္ဆုိရင္ အျပန္အလွန္ နားလည္ေပးမႈေပါ့ေနာ္။ အေမကလည္း သားကို နားလည္ ေပးမယ္၊ သားကလည္း အေမ့ကို နားလည္ေပးမယ္ဆုိရင္ ဒီ ၿငိမ္းခ်မ္းတဲ့ မိသားစုဆုိတာ ျဖစ္လာမွာေပါ့ေနာ္။ ဒါကို အက်ယ္ခ်ဲ႕လုိက္ရင္ေတာ့ အမ်ားႀကီး ျဖစ္လာမွာပါ။ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား Come Out ျဖစ္လာၾကတဲ့ ေဂးေတြကို ေလ့လာၾကည့္မယ္ဆုိရင္ မိသားစုနဲ႔ အဆင္ေျပေအာင္ ေနတတ္ၾကတယ္၊ သူတုိ႔ရဲ႕ လူမႈဘဝေတြ မွာလည္း အဆင္ေျပေအာင္ ေနတတ္ၾကတယ္ဆုိတာကို ေတြ႔ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္ၿပီး ဝင္ေငြတခုခုရတဲ့ အလုပ္တခုခုကို လုပ္ကုိင္ရင္း လူအထင္ေသး မခံရေအာင္ ေနၾကတာကို ေတြ႔ရတာေပါ့ေနာ္။ မိသားစုအေနနဲ႔ ကုိယ့္ကို ဘာျဖစ္လုိ႔ ေဂးမျဖစ္ေစခ်င္တာလဲ။ လူအထင္ေသး ခံရမွာစုိးလို႔ ေဂး မျဖစ္ေစခ်င္တာ။ အဲေတာ့ ကုိယ့္ အေနနဲ႔ အဲဒါကို နားလည္ေအာင္ ႀကိဳးစားၿပီးေနမယ္ဆုိရင္ အျပန္အလွန္ နားလည္မႈ ရသြားၿပီေပါ့။ ကလက္ တက္တက္နဲ႔ ေနရာတကာ ဝင္ပါေနတာ၊ မိန္းမပံုႀကီးေတြ ဝတ္ မေထာ္ႀကီးေတြလုပ္ၿပီး ေနတာမ်ိဳးေတာ့ မျဖစ္ ေသးဘူးေပါ့။ အဲဒါမ်ိဳးေလးေတြကို ေ႐ွာင္ႏုိင္မယ္ဆုိရင္ ပတ္ဝန္းက်င္နဲ႔ သဟဇာတ ျဖစ္သြားလိမ့္မယ္လုိ႔ ထင္ပါ တယ္။
တျခား Come Out ျဖစ္ဖုိ႔ ႀကိဳးစားေနတဲ့ သူေတြအတြက္ေကာ ဘယ္လုိ စကားမ်ိဳးေလး ပါးခ်င္ပါေသးလဲ ခင္ဗ်ား။
ကုိေနဦးလြင္။ ။ ကုိယ့္ကိုယ္ကုိ လက္မခံႏုိင္ရင္ ကုိယ့္အတြက္ေရာ၊ ပတ္ဝန္းက်င္အတြက္ပါ ဘယ္လုိမ်ိဳး သက္ေရာက္မႈ ေတြ ျဖစ္လာႏုိင္သလဲဆုိတာကို က်ေနာ္ ေျပာၿပီးသြားပါၿပီ။ အဲေတာ့ ကုိယ့္ကိုယ္ကို လက္ခံပါ။ ကုိယ့္ကိုယ္ကုိ လက္ခံၿပီးရင္ Social Life မွာ တျခားလုပ္စရာ အလုပ္ေတြ အမ်ားႀကီးကုိ အားငယ္စရာ မလုိပဲ အတတ္ႏုိင္ဆံုး ႀကိဳးစားၿပီး လုပ္ပါ။ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက ထင္တတ္ၾကတယ္။ ေဂးျဖစ္တယ္ဆုိတာကို ဖြင့္ေျပာလုိက္ရင္ ငါက ေတာ့ ငါ့သူငယ္ခ်င္းေတြနဲ႔ အဆက္အသြယ္ လုပ္လုိ႔ရေတာ့မွာ မဟုတ္ေတာ့ဘူး။ ငါ့ကို လူေတြက ဝုိင္းပယ္ၾက လိမ့္မယ္။ အဲလုိမ်ိဳး ထင္ေနၾကတယ္။ အဲလုိ မဟုတ္ပါဘူး။ ကုိယ္ကသာ တကယ္ Come Out ျဖစ္ၿပီး ဥပမာ- ကုိယ့္သူငယ္ခ်င္းေတြကို ေျပာလုိက္ႏုိင္ၿပီဆုိရင္ ေဩာ္…. သူ ငါ့ကို တကယ္ ယံုၾကည္လုိ႔ ေျပာတာပါလားဆုိၿပီး သူတုိ႔နဲ႔ ကုိယ့္ၾကားမွာ စည္းဆုိတာ မ႐ွိေတာ့ဘူး။ စည္းဆုိတာ မ႐ွိတဲ့အတြက္ သူတုိ႔နဲ႔ ကုိယ့္ၾကားမွာ ပုိမုိပြင့္ လင္းလာမယ္လုိ႔ ယံုၾကည္ပါတယ္။ ဆုိေတာ့ နံပါတ္တစ္က ကုိယ့္ကိုယ္ကို လက္ခံဖုိ႔၊ နံပါတ္ႏွစ္က ပတ္ဝန္းက်င္ နဲ႔ သဟဇာတျဖစ္ေအာင္ ႀကိဳးစားၿပီး လုပ္ႏုိင္မယ္ဆုိရင္ အဆင္ေျပသြားပါလိမ့္မယ္လုိ႔ ေျပာခ်င္ပါတယ္။
